سيد حسين محمد جعفري ( مترجم : سيد محمد تقى آيت اللهى )
313
تشيع در مسير تاريخ ( فارسي )
اين روايت را نيز مىتوان به محمد المهدى ، پسر منصور ، ( 41 ) تطبيق كرد ، از اينرو حديث ديگر ساخته شد كه تطبيق نقش مهدى را به النفس الزكيه مشخص مىساخت : « به روايت ام سلمه كه مىگويد ، از پيامبر خدا شنيدم كه گفت ، مهدى از اعقاب فاطمه خواهد بود . » ( 42 ) نامزدى النفس الزكيه براى احراز موقعيّت مهدى را نه تنها بستگان نزديكش بلكه المغيره بن سعيد العجلى ( 43 ) افراطى هم مورد پشتيبانى قرار دادند . او بخاطر اينكه شيعهاى افراطى بود شهرت يافت و امام صادق ( ع ) به كرّات به پيروان خود هشدار داد تا احاديث مغيره را نپذيرند . ( 44 ) حتى پس از اينكه مغيره اعدام شد ، پيروانش همچنان به النفس الزكيه مؤمن باقى ماندند . ( 45 ) علاوه بر اين ، تعدادى از محدثين ميانهرو همراه با معتزله ، كه تحت رهبرى عمرو بن عبيد و و اصل بن عطا ( 46 ) بودند ، علوى جوان را به عنوان مناسبترين شخص به احراز مقام زيد و يحيى شناختند . ( 47 ) در عين حال حتّى پس از مرگ وليد بن يزيد ، وقتى كه سلسله اموى يكپارچگى ظاهرى خود را از دست مىداد و قيام عبد اللّه بن معاويه [ نبيره جعفر بن أبي طالب برادر بزرگتر على ( ع ) ] در خراسان تا حدّى موفق شده بود ، عبد اللّه المحض ، همراه با ديگر جانبازان راه على ( ع ) ، تصميم به عمل گرفتند . ( 48 ) در يكى از مراسم زيارت مكّه عبد الله المحض ، خويشان و پيروان خود را دعوت كرد تا با پسرش بيعت كنند . اين بيعت ابتدا در حرم مكّه و آنگاه در الابوه ، واقع در همسايگى مدينه ، ( 49 ) صورت گرفت . بنا به گفته ابو الفرج ، ( 50 ) در ميان كسانى كه سوگند بيعت ياد كردند سه برادر عباسى ، ابراهيم الامام ، ابو العبّاس السفاح و ابو جعفر المنصور ( ابن محمد بن على بن عبد اللّه بن العباس ) همراه با ديگر اعضاى خاندان عباسى قرار داشتند . خبر تائيدشدهاى دالّ بر شركت اين سه نفر عضو خاندان عباسى در مراسم الابوه ؛ در دست نيست . بعضى از مورّخين ، تنها نام ابو جعفر المنصور را ذكر كردهاند . ( 51 ) گزارش اخير قابل قبول به نظر مىرسد زيرا المنصور در جوانى معتزلى بود ( 52 ) و يكى از اصحاب عمرو بن عبيد ( 53 ) و او احتمالا وى را ترغيب به بيعت با النفس الزكيه كرده بود . تنها اعتراضى كه از ناحيه هاشميان به النفس الزكيه در الابوه وارد شد ، مخالفت امام جعفر صادق ( ع )